Fæðingarskráning

Réttur til nafns og þjóðernis eru staðfest réttindi öllum til handa. Samt sem áður eru 50 milljónir fæðinga á ári hverju óskráðar, það er meira en 30% af öllum áætluðum fæðingum á heimsvísu. Þessi óskráðu börn koma í nær öllum tilvikum frá fátækum fjölskyldum sem hafa þurft að flytjast mikið úr stað, eru á jaðri samfélagsins eða frá löndum þar sem skráningakerfi eru ekki til staðar eða eru óvirk.

Hæsta hlutfall óskráðra barna finnst í Suður-Asíu en þar voru um það bil 22,5 milljónir, eða yfir 40% af óskráðum fæðingum í heiminum árið 2000. Um 17 milljónir óskráðra barna búa í sunnanverðri Afríku, en sú tala er 70% af fæðingum á svæðinu. Árið 2000 voru 63% fæðinga í Suður-Asíu óskráðar. Í Miðausturlöndum og Norður-Afríku var um það bil þriðjungur barna sem fædd voru árið 2000 (um 3 milljónir) óskráð og í Austur-Asíu og Kyrrahafinu voru 22% af fæðingum óskráðar.

Burtséð frá því að vera fyrsta löglega viðurkenningin á tilverurétti barns, er skráning fæðinga undirstöðuatriði í uppfyllingu ákveðinna réttinda og þarfa. Þar má nefna eftirfarandi atriði:

• Almennan aðgang að heilsugæslu - í meira en 30 löndum er krafist fæðingarvottorðs áður en barn er meðhöndlað á heilsugæslustöð.
• Aðgang að bólusetningu - í að minnsta kosti 20 löndum geta börn ekki fengið bólusetningu nema með því að sýna fæðingarvottorð.
• Tryggingu þess að börn byrji skólagöngu sína á réttum tíma.
• Eftirfylgni laga varðandi lámarksaldur í vinnu, sem kemur þannig í veg fyrir barnaþrælkun.
• Baráttu gegn hjónaböndum stúlkna undir lögaldri.
• Vernd frá herskyldu og herþjónustu barna og ungmenna.
• Vernd fyrir áreiti lögreglu eða annarra yfirvalda.
• Trygging á rétti barns til ríkisfangs við fæðingu eða seinna á lífsleiðinni.
• Vernd barna sem ganga kaupum og sölum.
• Möguleika á því að fá vegabréf, geta opnað bankareikning, fengið lánstraust, kosið og fengið atvinnu.

Flest lönd hafa lagasetningu gagnvart fæðingarskráningu innan ákveðins tímaramma frá fæðingu. Samt sem áður eru þessi lög ekki nógu yfirgripsmikil, þeim er ekki framfylgt eða þau virka ekki. Það eru einnig verkleg vandamál sem fylgja, svo sem fæðingar sem eiga sér stað á einangruðum landsbyggðarsvæðum eða fæðingar sem eiga sér stað langt frá læknisaðstöðu þar sem skráning fæðinga á sér venjulega stað.

Stundum eru fæðingar ekki skráðar vísvitandi, í þeim tilgangi að útiloka vissa hópa frá samfélaginu. Með því að halda opinberum tölum um stærð minnihlutahópa í skefjum er hægt að komast hjá því að veita því fólki þá ríkisaðstoð sem þeim ber. Hópum sem hefur verið neitað um réttinn til fæðingarskráningar eru meðal annars börn sígauna í Mið- og Austur-Evrópu, Kúrdar í Sýrlandi, Tatarar í Úkraínu og Rússar í Eistlandi og Lettlandi.